Chắc hẳn các nhà hàng thanh lịch đều muốn tìm cho nó một cái tên khác thật là hoa mỹ, sang trọng chứ không muốn dùng cái tên này.
Cũng có người gọi nó là Bướm tiên, với ý nghĩ rằng nói và nghe thế có vẻ lọt tai hơn. Nhưng nếu dùng nhiều quá, có lẽ dần dần ý nghĩa ẩn dụ sẽ lấn át mất ý nghĩa chính, giống như trường hợp của từ Đào tiên …
Thực ra nó còn có một cái tên dân dã khác là Chem chép. Một cái tên vô hồn, giống như nghêu, ngao, sò, hến, chẳng gợi ra một cái gì đáng nhớ, ngoài cái ấn tượng của một từ tượng thanh dễ làm cho người ta liên tưởng đến một thứ tiếng động chẳng mấy thanh nhã khác, mặc dù đó là một cố gắng để tránh dùng một cái từ chẳng biết do đâu mà ai cũng nghĩ là thô tục.
Riêng tôi, tôi vẫn thích gọi nó bằng cái tên mà bao đời nay bà con miền Trung và Nam bộ vẫn gọi, đó là con Lồn Tiên. Bởi tôi chẳng thấy có gì là thô tục khi gọi cái tên đó, và bởi nếu có tên khác hay hơn thì hẳn người ta đã gọi từ lâu rồi chứ chẳng đợi các nhà đạo đức học thời nay phải nghĩ ngợi.
Lồn Tiên là một loại trai sống ở biển và cả trong ao hồ và không phải chỉ có ở Việt Nam. Nhưng dẫu vậy, nó vẫn là một thứ đặc sản, từ đó người ta có thể chế ra nhiều món ăn rất ngon và bổ dưỡng, từ dân dã như luộc với sả, xào với rau răm, nướng kèm gia vị tới những món cầu kỳ mang đậm phong cách châu Âu như trên Google cho thấy.
Bình thường con Lồn Tiên, hay chem chép, chỉ to cỡ ngón tay, nhưng đây là một trường hợp đặc biệt:
“Con chem chép nặng trên nửa ký
TT - Anh Dương Văn Tươi, ở ấp Phước Hòa (xã Hòa Phu, Long Hồ, Vĩnh Long), vừa mò bắt được hai con chem chép ngay tại ao cá nhà anh, một con nặng đến 600 gam và một con nặng 300 gam (ảnh).
Cái ao rộng 500m2 được nuôi cá lưu niên để ăn cho gia đình. Theo anh Tươi, hai con chem chép này đã ở trong ao nuôi cá khoảng 15 năm nay.
Nhiều lão nông tri điền cho biết thường loại này lớn lắm thì chiều ngang thân cũng chỉ khoảng ba ngón tay xếp lại, con chem chép lớn như vậy chưa từng thấy bao giờ”.
(Theo Tuổi trẻ online)
Nói về con Lồn Tiên, có lẽ không thể không kể tới một bài viết rất hay và sinh động của nhà văn Trần Đức Tiến. Đọc bài viết này, ta sẽ càng hiểu tại sao loại nhuyễn thể này lại có tên là Lồn Tiên, cùng với những ấn tượng độc đáo mà nó mang lại cho những người có cơ hội thưởng thức.
“Từ Vũng Tàu muốn qua chơi xã đảo Long Sơn, ngót mươi năm trước đây còn phải đi ghe thì bây giờ chỉ mất chừng nửa tiếng đồng hồ chạy xe máy, nhờ có con đường thênh thang hai làn xe nối đảo với đất liền. Khách du lịch đến Long Sơn thăm Nhà Lớn, tìm hiểu về đạo Ông Trần - người đã có công khai khẩn vùng đất này và để lại cho con cháu những bài học đạo lý làm người trải qua cả thế kỷ vẫn chưa hề cũ.
Khách đông, đi lại thuận tiện, xã đảo bắt đầu mọc lên những quán nhậu và cũng nhanh chóng nổi tiếng: quán Lâm Sung, quán Cây Dừa… Những món ăn biển ở đây tươi ngon và so với Vũng Tàu thì rẻ hơn đứt. Vì thế không những dân nhậu Vũng Tàu thường xuyên sang thăm, mà khách ở Sài Gòn hay các nơi khác đi tắm biển cũng tranh thủ tạt qua. Gần đây lại thêm một “loại hình” nhậu mới hứa hẹn rất hút khách: nhậu trên bè. Bè ở đây là bè nuôi các loại thủy hải sản: ngao, sò, hào, tôm, cá… Bè thả cố định trên cửa sông Dinh đổ ra biển. Hai bên bờ sông ở khúc này là những cánh rừng đước mọc dày. Từ Long Sơn muốn ra bè phải đi ghe máy, mất chừng mươi phút.
( ,,,, )
Ghe giảm tốc độ cặp bè. Chúng tôi bước qua. Một dãy nhà gỗ lợp lá dừa nước dập dềnh trên sông. Sàn cũng lát toàn gỗ nhẵn bóng. Bốn phía tường gỗ lưng lửng cao gần thắt lưng, phía trên để trống cho gió thoải mái ra vào. Sạch sẽ và thoáng mát đến không ngờ. Võng dù giăng khắp nơi. Gối bông xếp sẵn từng chồng. Ở phía đầu dãy bè có hai căn phòng nhỏ. Lý bảo: bên trong phòng tiện nghi đầy đủ như phòng khách sạn. Ai thích kín đáo thì vô đó, có thể ở lại qua đêm.
Chúng tôi, người ngồi xếp bằng tròn, người kê gối tựa lưng vào tường, người đu đưa trên võng. Lý được phân công “đi chợ”, quay sang tôi: anh thích ăn gì? Tôi phân vân chưa biết chọn món gì lại nghe hỏi tiếp:
- Anh đã ăn bướm Tiên chưa?
Tôi giật mình. Tôi chưa biết, chưa ăn, nhưng đã từng nghe. Hình như đó là loài nhuyễn thể rất quý hiếm, từa tựa ngao, sò, ốc, hến, chỉ có những người đi biển chuyên nghiệp may ra mới vớ được. Lý cười cười: bây giờ thiếu gì, nuôi được mà! Rồi không cần hỏi lại, quay ra gọi nhà hàng:
- Cho hai chục bướm! - Lại dặn với theo - Nướng, đừng hấp.
Nhà bếp dạ ran.
Cạn ly khai mạc, đã thấy nhân viên phục vụ bàn lễ mễ bưng lên một cái đĩa tổ bố còn nóng rãy. Ôi trời ơi! Suýt chút nữa tôi kêu to vì kinh ngạc. Làm sao có cái thứ mượn tên mà lại giống thật đến thế kia chứ! Ấy là nói cái ruột của loài thuỷ sinh này. Giống đến từng chi tiết. Lại còn mềm mại, hồng hào… Chỉ có điều, có lẽ là vì của tiên nên khép nép nằm trong hai mảnh vỏ vân vân óng ánh như vỏ trai. Khi nướng (hoặc hấp) chín, hai mảnh đó mở ra.
- Mời bác xơi bướm!
Lý vồn vã bỏ vào bát tôi một con.
Tôi rón rén đưa lên miệng. Thêm tí muối tiêu. Một cọng răm. Thơm. Ngọt. Vị ngọt ngào đậm đà dìu dịu quyến luyến không thể tả. Nó chỉ có thể do trời sinh, chứ con người không cách gì bắt chước.
Tôi phát biểu ngắn gọn mấy câu về sự giống và sự ngon. Đến lượt Lý tròn mắt nghe. Nghe xong gọi giật cô nhân viên phục vụ:
- Đem lên đây một con còn tươi.
Lần này đích thân bếp trưởng ra chào khách. Một phụ nữ ngoài ba mươi, cười đỏ mặt, đưa cho Lý cái đĩa nhỏ bên trên bày một bướm tươi đã tách vỏ.
Tôi sung sướng được thiên nhiên tặng thêm cho một cú bất ngờ nữa. Tươi còn giống hơn chín ở chùm tua mềm mại màu đen.
Tiện thể nói về sự kỳ diệu của thiên nhiên, Lý vung tay chỉ lên bãi sình chân rừng đước:
- Ở ven bờ còn một loại con khác, gọi là con đồn đột. Các bà các chị đi bắt ngao thỉnh thoảng vớ được nó. To, dài cỡ này này - Lý gang một gang trên cái cổ tay gầy nhẳng - Các mẹ ấy vớ được đồn đột, thể nào cũng đem ra đùa nhau. Vuốt vuốt mấy cái, cu cậu đang mềm èo bỗng dài ra, trương lên như khúc dồi heo trong nồi nước sôi… Bóp cho cái nữa, vọt luôn tia nước vào mặt người bên cạnh!
Thôi thôi! Tôi muốn tắt thở luôn vì cười. Đến nước ấy thì rõ ràng là tạo hoá có tính toán, có ý đồ hẳn hoi khi sáng tạo ra thế giới này, chứ không phải chỉ là ngẫu nhiên.
(….)
Bữa tiệc hôm đó chắc khó mà quên được. Gió sông mênh mang. Có vài ly vào người, triều lên, bè dập dềnh lả lướt êm ái như vỗ về. Giấc ngủ ngắn lơ mơ giữa hai lần uống… Món nhậu, ngoài bướm tiên còn có sò huyết, móng tay, cá chẽm. Những thứ này tôi đã biết, nhưng ở đây chúng được bắt ngay trong lồng nuôi tại bè nên tươi ngon hơn hẳn”.
(Hết trích - theo tranductienhnv.blogspot.com)
Còn đây là một truyện ngắn khác đậm chất liêu trai có liên quan tới món Lồn Tiên. (Lưu ý: Ai đọc truyện ngắn này cần có lập trường vững vàng, tôi chỉ đưa dẫn chứng thuần túy văn học, không chịu bất kỳ sự liên quan và liên đới nào)
“Cuối cùng thì tôi cũng đến được cái quán của “ông lái đò” sau khoảng hơn một tiếng đồng hồ trên sông nước. Cái quán của ông không lớn lắm. Nó nằm cheo leo một mình bên cạnh bờ sông và con đường đất. Ghe gần cập bến, “ông lái đò” chỉ cái quán cho tôi thấy và nói thêm:
- Quán hôm nay đóng cửa vì những người phụ giúp tui xin về quê thầy ạ. Nhưng tui luôn có sẵn những món đặc sản để thầy và tui lai rai.
Khi “ông lái đò”và tôi bước lên thềm nhà thì xuất hiện trước cửa một cô gái rất đẹp và còn rất trẻ, khoảng trên dưới mười tám tuổi. “Ông lái đò” giới thiệu đó là đứa cháu nội của ông tên Loan ở đây để phụ giúp ông trong việc mua bán hàng.
Khoảng hai mươi phút sau cô Loan dọn ra trên bàn hai món mà “ông lái đò” gọi đó là đặc sản. Tôi phải công nhận hai món này quả thật là ngon tuyệt trần. Món chem chép, hay lồn tiên gì đó được cô Loan ướp với nhiều loại gia vị lạ và sau đó hấp với bia. Món lòng bò thì sau khi được luộc sơ qua rồi cũng được hấp với bia, và món ăn này khi ăn được cuốn với bánh tráng cùng với rất nhiều loại rau sống và chấm với mắm nêm được pha chế thật đặc sắc không còn nặng mùi. Tôi đã ăn một bữa ăn thật ngon miệng và cũng uống thật nhiều rượu”.
(Hết trích, theo Quanvan.net)
Lại một buổi chiều mệt mỏi vì đủ mọi thứ chuyện ngang phè, chán ngắt.
Miền Bắc đã thật sự vào Đông với những trận gió mùa Đông Bắc. Ngồi trong cái lạnh tê đầu mùa, tôi bỗng thèm và nhớ tới cái nóng, cái nồng nhiệt của miền Nam, của Sài gòn, nhớ tới những quán nhậu hải sản bình dân ồn ào mù mịt khói, cứ đến sẩm tối là mọc lên nhan nhản bên hai con đường Hoàng Sa và Trường Sa (chạy dọc theo bờ kênh Nhiêu Lộc), gần nơi tôi làm việc.
Và lại chờ đến một ngày trở lại miền Nam đầy nắng, trở lại Bà Rịa - Vũng Tàu hay một nơi nào đó dọc miền Trung, cùng với mấy người bạn thân thiết ngồi thả hồn trên bãi biển, nghe tiếng sóng và thưởng thức món Lồn Tiên trong khói lam, trong bao la trời chiều …
Tháng 12/2011
Nguồn tham khảo:
http://tranductienhnv.blogspot.com/2010/12/nhau-be-long-son.html
http://quanvan.net/index.php?view=story&subjectid=26990#.TuHPwmPxpH8
http://phienbancu.tuoitre.vn/tianyon/Index.aspx?ArticleID=165016