Bài viết được thẩm định bởi TS.BS. Dương Lan Dung - Phó Trưởng phòng Đào tạo, Nguyên Phó Trưởng phòng Nghiên cứu khoa học - Bệnh viện Phụ sản Trung ương.
Cách bế trẻ sơ sinh tưởng chừng như đơn giản nhưng lại là vấn đề của nhiều cha mẹ. Đặc biệt là với những người lần đầu tiên sanh con. Bế bé đúng cách sẽ tạo ra cảm giác an toàn và giúp em bé cảm thấy dễ chịu. Bài viết dưới đây Chương trình Dinh dưỡng Mẹ và Bé sẽ cùng mẹ tìm hiểu các cách bế theo mỗi giai đoạn phát triển.
1. Hướng dẫn cách bế trẻ sơ sinh đúng kỹ thuật và an toàn cho trẻ
Cách bế trẻ sơ sinh như thế nào là chuẩn nhất? Bế trẻ sơ sinh cần đúng cách để an toàn cho bé và giúp bé cảm thấy thoải mái, đồng thời tránh tổn thương cột sống, cổ và đầu vì giai đoạn sơ sinh các cơ của bé còn rất yếu.
1.1 Ẳm bé sơ sinh theo kiểu ôm ngang
Đây là cách bế phổ biến nhất, được nhiều bà mẹ ưa chuộng là tư thế ôm ngang, phù hợp khi cho bé bú. Cách thực hiện như sau:
- Bước 1: Dùng một tay đỡ phần đầu và cổ bé.
- Bước 2: Nhẹ nhàng để lưng bé nằm dọc theo cẳng tay cùng bên đang đỡ đầu.
- Bước 3: Đặt bé nằm cong theo hông bạn, trong khi chân bé duỗi thẳng dọc theo thân người bạn.
- Bước 4: Tay còn lại có thể hỗ trợ thêm phần đầu hoặc sử dụng để cho bé bú, đảm bảo cổ và đầu bé luôn được nâng đỡ vững vàng. Ôm bé sát áp vào ngực, đầu bé cao hơn thân.
Lưu ý: Tư thế ôm ngang đặc biệt thích hợp với trẻ từ 1 - 2 tháng tuổi, bởi trong giai đoạn này, đầu bé chiếm khoảng 1/4 chiều dài cơ thể. Nếu bế em bé theo tư thế vác vai, trọng lượng phần đầu sẽ gây áp lực lên cột sống còn yếu, dễ ảnh hưởng đến sự phát triển sau này.
Cách bế em bé sơ sinh kiểu ôm ngang này sẽ giúp bé dễ bú mẹ
1.2 Cách bế sấp trẻ sơ sinh
Cách bế sấp trẻ sơ sinh cũng không quá khó đối với mẹ. Mẹ sẽ dùng một tay để luồn vào giữa hai chân của em bé nhưng lòng bàn tay để vào phần ngực. Tay còn lại sẽ giữ đầu và vai bé cho cân bằng.
Cách bế trẻ phụ thuộc theo từng giai đoạn phát triển
1.3 Bế bé theo kiểu mặt đối mặt
So với tư thế bế đứng, tư thế bế em bé mặt đối mặt mang đến khả năng kết nối cảm xúc giữa mẹ và bé tốt hơn. Cách bế này thích hợp cho bé vài tháng tuổi trở lên (khi cổ cứng hơn).
Dưới đây là cách thực hiện:
- Bước 1: Đứng hoặc ngồi ở tư thế thoải mái, giữ tinh thần thư giãn để bé cảm nhận được sự nhẹ nhàng.
- Bước 2: Đặt một tay đỡ phần sau đầu và cổ của bé để đảm bảo an toàn, đặc biệt với bé chưa cứng cổ.
- Bước 3: Tay còn lại đỡ lưng, thân và hông của bé để nâng toàn bộ cơ thể bé một cách chắc chắn.
- Bước 4: Từ từ nâng bé lên ngang tầm ngực sao cho mặt mẹ và mặt bé đối diện nhau.
- Bước 5: Nhìn vào mắt bé, mỉm cười và trò chuyện nhẹ nhàng - đây là lúc bé cảm nhận rõ tình cảm và sự gần gũi từ mẹ.
Cách ẵm em bé theo kiểu mặt đối mặt
1.4 Kiểu bế mặt áp ngực mẹ
Tư thế này là một trong những cách bế trẻ sơ sinh được nhiều cha mẹ áp dụng, giúp bé cảm nhận nhịp tim và hơi ấm từ người bế. Để thực hiện đúng, bạn có thể:
- Bước 1: Ôm bé sao cho phần đầu tựa nhẹ vào ngực bạn.
- Bước 2: Một tay đỡ phần mông và thân dưới, tay còn lại nâng đỡ đầu và cổ bé một cách chắc chắn.
Lưu ý: Nên nghiêng đầu bé sang một bên để đảm bảo bé hô hấp dễ dàng hơn trong lúc bế.
Cách bế bé sơ sinh theo kiểu mặt áp ngực mẹ
1.5 Cách bế vác bé
Cách bế vác trẻ sơ sinh đúng cách:
- Bước 1: Đỡ đầu bé bằng một tay, tay còn lại nâng phần mông để bế bé ngang ngực.
- Bước 2: Nhẹ nhàng áp sát thân bé vào người mẹ.
- Bước 3: Kê đầu và vai bé tựa vào vai mẹ, một tay giữ lưng bé, đảm bảo cột sống, cổ và mông bé nằm trên một đường thẳng. Mẹ nên hơi ngả người về sau để giúp bé có điểm tựa chắc chắn.
Hướng dẫn bé vác bé đúng cách
Đối với trẻ dưới 3 tháng tuổi, cột sống và vùng cổ của bé còn rất yếu, do đó, tư thế bế vác chỉ nên áp dụng khi cần vỗ ợ hơi. Việc bế vác quá lâu trong giai đoạn này có thể tạo áp lực không tốt lên cổ và lưng của bé, tiềm ẩn nguy cơ làm cong cột sống hoặc ảnh hưởng đến sự phát triển xương.
Khi trẻ đã bước sang tháng thứ 3, khả năng kiểm soát cơ thể tốt hơn, bé có thể lẫy và giữ cổ vững hơn. Lúc này, mẹ có thể linh hoạt sử dụng tư thế bế vác thường xuyên hơn. Không chỉ giúp bé dễ ợ hơi, tư thế này còn khiến trẻ cảm thấy thích thú khi được quan sát thế giới xung quanh, đồng thời giảm gánh nặng lên tay mẹ.
1.6 Bế em bé theo tư thế cắp nách
Cách bế trẻ sơ sinh trong tư thế cắp nách phù hợp với những bé đã hơn 6 tháng tuổi - khi bé đã biết ngồi và có khả năng kiểm soát cơ thể tốt hơn. Tư thế này giúp bé quan sát xung quanh dễ dàng, đồng thời tạo điều kiện để mẹ rảnh tay hơn trong lúc chăm sóc.
Các bước thực hiện như sau:
- Bước 1: Đặt phần hông của bé đối diện với hông của mẹ (hoặc người bế), để mặt bé hướng về phía trước.
- Bước 2: Dùng một tay ôm chắc quanh eo bé, giữ cho bé không bị ngả người ra sau.
- Bước 3: Tay còn lại có thể dùng để cho bé ăn, dỗ bé hoặc làm việc nhẹ, nhưng luôn sẵn sàng hỗ trợ nếu bé chuyển động bất ngờ.
Cách bế em bé theo kiểu cắp nách này chỉ dành cho bé hơn 6 tháng
1.7 Bế bé theo kiểu vò rượu (bế đứng)
Dưới đây là cách bế trẻ sơ sinh phù hợp với các bé đã cứng cổ, giúp bé khám phá thế giới xung quanh một cách an toàn và thoải mái:
- Bước 1: Đứng hoặc ngồi thẳng, giữ tư thế vững vàng, tay trái (hoặc tay thuận) nhẹ nhàng vòng qua người bé, ôm lấy phần ngực và bụng.
- Bước 2: Tay còn lại đặt dưới mông bé để nâng đỡ phần thân dưới một cách chắc chắn.
- Bước 3: Ép nhẹ bé tựa phần lưng và đầu vào ngực mẹ, sao cho toàn bộ phần thân sau của bé áp sát cơ thể mẹ, tạo cảm giác an toàn và gần gũi.
- Bước 4: Đảm bảo mặt bé hướng ra ngoài để bé có thể quan sát xung quanh, đồng thời bạn vẫn dễ dàng kiểm soát chuyển động và phản ứng của bé.
Việc bế bé đúng tư thế theo từng giai đoạn là một phần quan trọng trong hướng dẫn chăm sóc trẻ sơ sinh, giúp bé cảm thấy an toàn và hỗ trợ phát triển hệ cơ và xương hiệu quả.
Bế bé theo kiểu bế đứng
2. Cách bế lên và đặt xuống trẻ sơ sinh đảm bảo an toàn
2.1 Cách bế trẻ sơ sinh lên
Khi muốn bế trẻ sơ sinh từ tư thế nằm ngửa lên, mẹ cần thực hiện đúng kỹ thuật để tránh làm bé giật mình hay ảnh hưởng đến vùng đầu - cổ vốn còn rất yếu. Việc nâng bé cần sự phối hợp nhịp nhàng của cả hai tay để đảm bảo an toàn tuyệt đối cho con. Dưới đây là các bước mẹ có thể thực hiện:
- Bước 1: Một tay mẹ luồn xuống phần lưng và mông của bé để tạo điểm tựa vững chắc.
- Bước 2: Tay còn lại đặt nhẹ nhàng dưới đầu và gáy để giữ vững phần cổ.
- Bước 3: Đồng thời nâng hai tay lên thật chậm rãi, giữ cơ thể bé luôn trong trạng thái ổn định, không để đầu bị ngửa ra sau.
- Bước 4: Sau khi nâng bé lên khỏi mặt phẳng nằm, mẹ từ từ chuyển phần đầu bé vào lòng khuỷu tay hoặc tựa lên vai để bé cảm thấy an toàn và thoải mái hơn.
Tư thế này không chỉ giúp bé được hỗ trợ đúng điểm mà còn tạo cảm giác gần gũi, dễ chịu, giúp bé cảm nhận rõ sự ôm ấp và chăm sóc của mẹ.
Cách bế trẻ sơ sinh lên
2.2 Cách đặt trẻ sơ sinh nằm xuống
Khi mẹ muốn đặt bé nằm xuống một cách an toàn, mẹ phải luôn nâng đỡ phần đầu và mông của bé đúng cách. Nếu thực hiện vội vàng hoặc thiếu cẩn trọng, bé có thể bị giật mình hoặc tổn thương vùng cổ - nơi còn rất yếu. Dưới đây là các bước mẹ cần làm theo để đảm bảo an toàn tuyệt đối cho bé:
- Bước 1: Một tay mẹ nhẹ nhàng đặt vào phần đầu và cổ để nâng đỡ trục chính của bé.
- Bước 2: Tay còn lại luồn xuống dưới mông, giúp giữ chắc phần thân dưới.
- Bước 3: Từ từ hạ bé xuống bề mặt nệm một cách nhẹ nhàng, giữ cho cơ thể bé luôn song song với mặt nệm.
- Bước 4: Sau khi bé đã nằm an toàn, rút tay ở phần mông ra trước - đây là tay gần người mẹ hơn.
- Bước 5: Dùng chính tay vừa rút để đỡ phần đầu bé lên một chút, rồi mới nhẹ nhàng rút tay còn lại ra.
Cách đặt trẻ sơ sinh nằm xuống
2.3 Cách bế trẻ lên từ tư thế nằm ngửa
Để đảm bảo an toàn và thoải mái cho bé sơ sinh khi bế từ tư thế nằm ngửa, mẹ cần thực hiện đúng cách để tránh gây tổn thương đến cổ và cột sống non nớt của bé. Dưới đây là các bước bế trẻ đúng chuẩn:
Các bước bế bé sơ sinh từ tư thế nằm ngửa:
- Bước 1: Luồng một tay xuống dưới cổ và gáy để đỡ đầu bé.
- Bước 2: Tay còn lại đặt dưới mông và lưng bé.
- Bước 3: Từ từ nâng bé lên khỏi mặt phẳng.
- Bước 4: Sau khi bế lên, đưa đầu bé tựa vào phía trong khuỷu tay để cố định và tạo điểm tựa vững chắc.
Một số cách bế trẻ sơ sinh
2.4 Bế trẻ lên từ tư thế nằm sấp
Khi bé sơ sinh nằm sấp, việc bế bé đúng cách là vô cùng quan trọng để tránh gây áp lực lên cổ, cằm và giúp bé cảm thấy an toàn. Dưới đây là các bước mẹ nên thực hiện:
Các bước bế bé sơ sinh khi đang nằm sấp:
- Bước 1: Mẹ đưa một tay luồn xuống dưới để đỡ phần cằm và cổ của bé.
- Bước 2: Tay còn lại đỡ phía dưới thân người bé.
- Bước 3: Từ từ nâng bé lên một cách nhẹ nhàng và chậm rãi.
- Bước 4: Xoay bé dần về phía mẹ, đảm bảo không làm bé giật mình.
- Bước 5: Luồn cánh tay để đầu bé nằm gọn trong mặt lõm của khuỷu tay mẹ.
- Bước 6: Dùng tay còn lại đỡ phần mông và thân để giữ vững cơ thể bé, đảm bảo an toàn tuyệt đối.
3. Những lưu ý quan trọng khi bế trẻ sơ sinh
- Đỡ đầu và cổ bé: luôn dùng tay hoặc cánh tay nâng đỡ, vì cơ cổ bé chưa đủ sức giữ đầu.
- Giữ cơ thể bé thẳng: không để bé gập người hoặc vặn xoắn.
- Ôm sát người mẹ/cha: để bé cảm thấy an toàn, ấm áp. Khi bế bé mẹ có thể tăng được sự gắn kết và tình cảm bằng cách tăng tiếp xúc giữa da với da.
- Khi bế bé mẹ nên quan sát xem bé có thấy khó chịu hay không. Bé khó chịu có thể cáu gắt, khóc… Di chuyển nhẹ nhàng: tránh rung lắc mạnh hoặc giật đột ngột. Trong trường hợp bé quấy khóc kéo dài hoặc có dấu hiệu bất thường, cha mẹ nên thực hiện đo nhiệt độ cho trẻ sơ sinh để kịp thời phát hiện các vấn đề về sức khỏe.
- Với những mẹ lần đầu bế bé đôi khi sẽ cảm thấy lo lắng không biết mình làm đúng hay không. Cách tốt nhất đó là mẹ có thể ngồi xuống và từ từ để bế bé lên. Đây là cách đơn giản nhất để mẹ bắt đầu với tư thế bế bé mới mà vẫn đảm bảo an toàn.
- Trong quá trình bế bé mà cần di chuyển lên xuống cầu thang thì cần đưa tay đỡ đầu và thân bé để giữ an toàn.
- Khi bế bé nếu bé quấy khóc mẹ cũng cần phải bình tĩnh. Hãy để cho bé cảm nhận được sự an toàn, ấm áp.
- Ở giai đoạn dưới 2 - 3 tháng tuổi, cổ của trẻ còn yếu và chưa thể tự nâng đầu. Vì vậy, khi bế hay đặt trẻ, bạn nên nhẹ nhàng đỡ phần đầu để tránh ảnh hưởng đến cổ bé.
- Khi trẻ sơ sinh chăm chú vào một trò chơi nào đó, sau khi kết thúc, bạn nên bế bé một chút để giúp bé thư giãn và ổn định cảm xúc sau khoảng thời gian hưng phấn.
Bên cạnh tư thế bế, cha mẹ cũng cần chú ý đến nhiệt độ phòng cho trẻ sơ sinh phù hợp để tránh bé bị lạnh hoặc quá nóng khi được bế lâu trên tay.
Những lưu ý khi bế trẻ sơ sinh
Ngoài việc bế bé đúng cách, nhiều cha mẹ còn quan tâm đến các mẹo dân gian chữa vặn mình ở trẻ sơ sinh nhằm giúp bé ngủ ngon và hạn chế quấy khóc trong những tháng đầu đời.
Với những thông tin trên, hẳn bạn đã biết được cách bế trẻ sơ sinh. Hy vọng chương trình Dinh dưỡng Mẹ và Bé này sẽ góp những kiến thức bổ ích hỗ trợ cha mẹ khi chăm sóc bé yêu một cách khoa học.
*Để có thể nhận được thêm những lời khuyên chi tiết phù hợp với tình trạng sức khỏe cho mẹ và bé, bạn hãy tư vấn thêm các bác sĩ, chuyên gia dinh dưỡng ở các cơ sở y tế gần nhất.
Theo dõi Fanpage Dinh dưỡng Mẹ và Bé bằng cách bấm “Thích Trang” để cập nhật kiến thức bổ ích cho mẹ và bé.